Ivo Andrić

NA DRINI ĆUPRIJA


lektira na drini ćuprija

ANALIZA LKTIRE

Najveći roman Ive Andrića, "Na Drini ćuprija" iz 1945 godine dobio je veliku Nobelovu nagradu za književnost 1961 godine. On hronološki prati četiri veka zbivanja oko velikog mosta preko reke Drine u Višegradu, koji je izgradio veliki vezir Mehmed paša Sokolović, poreklom iz tih krajeva. Godine 1516. Mehmed paša je, prema vladajućem običaju uzimanja "danka u krvi", kao srpski dečak na silu odveden u tursku vojsku i poturčen da bi se kasnije uzdigao ljestvicama vlasti i postao prvi čovek do sultana. Kao moćnik, odlučio je da u rodnom kraju podigne zadužbinu, veliki kameni most na jedanaest lukova. Taj most je zamenio glavnog lika u romanu, za razliku od drugih romana koji za glavne likove imaju jedno ili više živih bića, ovde je u središtu građevinsko-arhitektinsko zdanje. Sve prolazi, samo on ostaje da ukaže na trošnost ljudske sudbine. Vezano za most, u romanu se, zavisno od vremenskog razdoblja, pojavljuje mnogo drugih upečatljivih likova, kako stvarnih i istorijskih ličnosti, do onih koje je stvorio pisac, pa do likova iz narodnih priča i mitova.
Roman je geografski vezan za višegradski kraj ali je uglavnom baziran na istoriji Bosne, koja je prikazana u dva velika poglavlja. Prvo je ono duže, koje je vezano za otomansku vladavinu a drugo je kraće, vezano za austro-ugrsku vladavinu Bosnom ali je više zastupljena u romanu. Kraj romana dolazi sa početkom Prvog svetskog rata i miniranjem ćuprije na Drini
Roman se sastoji iz 24 poglavlja, tj. ukomponovanih priča koje su napisane na bazi istorijskih činjenica, lokalnih legendi i pisčevih fikcija.
Prvo poglavlje počinje detaljnim opisom višegradskog kraja, raznim legendama o mostu i događajima oko njega. Drugo nas vraća u vreme pre izgradnje mosta, i teškom načinu prebrođavanja Drine nepouzdanom skelom. Tu je i priča o "danku u krvi", odvođenju hrišćanske dece preko te skele u Tursku, gde su prevođena u islamsku veru i obučavana za ratovanja u janjičarkoj vojsci. Jedno od te dece bio je dečak koji će jednom dogurati do mesta velikog vezira pod imenom Mehmed paša Sokolović. Onda kada postane moćan čovek, on odluči da izgradi svoju veliku zadužbinu, most kakav nije postojao na reci Drini. Gradnja mosta i kasniji događaji vezani za njega temelj su romana koji pokriva čitava četiri veka. Istorija mosta je od samog početka krvava i povezana sa razdobljima obilježenim smrću mnogih: od užasnog nabijanja Radisava sa Uništa na kolac, preko buna i ratova, poplava, kolere i kuge koje su masovno odnosile stanovništvo. Naročito je za vreme izbijanja Karađorđevog ustanka u Srbiji slika mosta bila užasna jer je bio okićen odsečenim srpskim glavama i to uglavnom nevinih ljudi koje su Turci iz osvete pogubili
Ni za vreme Austrije nije bilo bolje: nakon objave rata Srbiji, počela su progoni, hapšenja i vešanja srpskog življa, tako da su mnogi morali spašavati se bekstvom u Srbiju.
Ipak, ratovi i smrt nisu zaustavili napredak koji je donelo novo vreme. U zaostalu i okupiranu Bosnu iz sveta polako dolaze razni tehnološki napredci a pojavljuje se i građansko društvo. Nastaje i novi sloj mladih učenih ljudi, intelektualaca koji zastupaju revolucionarne ideje koje govore o socijalizmu i oslobođenju južnoslovenskih naroda od vlasti carevine.
Tako se roman "Na Drini ćuprija" završava sa početkom Prvog svtskog rata, koji donosi poraze koji nagoveštavaju propast Austro-ugarske monarhije, čime će konačno nestati tuđinska vlast u Bosni.

UKRATKO PREPRIČANA LEKTIRA



LEKTIRE © elektronska knjiga